Η Καλαυρεία και το κοινό

Αφήστε τα σχόλιά σας στο φωτογραφικό  blog μας: kalaureiainthepresent.org 

Κύριοι ερευνητές: Γιάννης Χαμηλάκης
                            Άρης Αναγνωστόπουλος

Ο τρόπος με τον οποίο η αρχαιολογία επιδίδεται στη διερεύνηση του παρελθόντος έχει αλλάξει ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες. Ο κύριος λόγος που προκάλεσε την αλλαγή αυτή, είναι ότι οι αρχαιολόγοι αντιλήφθηκαν πως οι μέθοδοι και οι ιδέες τους δεν είναι οι «ουδέτερες» επιστημονικές προσεγγίσεις που παλαιότερα φαντάζονταν, αλλά έχουν άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο. Πράγματι, η «επίσημη» αρχαιολογία λειτουργεί ανάμεσα σε άλλες προσπάθειες διαφόρων ατόμων, ομάδων και φορέων να οικειοποιηθούν το παρελθόν, με μεθόδους και σκοπούς που κάποιες φορές διαφέρουν ριζικά από τις προσεγγίσεις της ακαδημαϊκής αρχαιολογίας. Τα τελευταία χρόνια έχουν ξεπηδήσει προσπάθειες από αρχαιολόγους, σε διάφορα σημεία του πλανήτη, να ενσωματωθεί η γνώση των ντόπιων στην αρχαιολογική διαδικασία, ούτως ώστε να την εμπλουτίσουν και να την κάνουν πιο ευαίσθητη στις ανάγκες του εντόπιου πληθυσμού αλλά και στις κοινωνικές ομάδες που σχετίζονται με τα αρχαία υλικά κατάλοιπα και με την αρχαιολογική πρακτική. Μέσα από τις προσπάθειες αυτές οι αρχαιολόγοι επιχειρούν να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο το κοινό προσλαμβάνει τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος καθώς και το πώς παράγει τις δικές του ερμηνείες για αυτό. Έχουν επίσης δημιουργηθεί αρχαιολογικά εγχειρήματα στα οποία οι κάτοικοι ενός τόπου συμμετέχουν στην ανασκαφή, την ερμηνεία και την ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων. Οι αρχαιολόγοι έχουν πλέον αντιληφθεί πως ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουν το παρελθόν δεν είναι ο μοναδικός, αλλά μόνον ένας ανάμεσα σε μια ποικιλία τρόπων, οι οποίοι είναι αρκετά συχνά εξίσου έγκυροι με αυτούς των αρχαιολόγων. Στόχος του δικού μας εγχειρήματος είναι να εξετάσουμε αυτές τις «εναλλακτικές αρχαιολογίες»- δηλαδή τους «ανεπίσημους» τρόπους ενασχόλησης με το υλικό παρελθόν- όπως αυτές αναπτύσσονται στο νησί του Πόρου και τη γύρω περιοχή.

 Γκραφίτι του 20ου αιώνα (με ημερομηνίες, τα αρχικά και τις ηλικίες των προσώπων) σε αρχαίο αρχιτεκτονικό κυβόλιθο από το Ιερό του Ποσειδώνα. Γ. Χαμηλάκης.Γκραφίτι του 20ου αιώνα (με ημερομηνίες, τα αρχικά και τις ηλικίες των προσώπων) σε αρχαίο αρχιτεκτονικό κυβόλιθο από το Ιερό του Ποσειδώνα. Γ. Χαμηλάκης.

Για να μελετήσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι του Πόρου αντιλαμβάνονται το υλικό παρελθόν, είναι σημαντικό πρώτα να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται, δρα και ζει η τοπική κοινωνία. Με αυτό το σκοπό, θα χρησιμοποιήσουμε τη μέθοδο της «συμμετοχικής παρατήρησης», η οποία έχει αναπτυχθεί τον τελευταίο αιώνα από την κοινωνική ανθρωπολογία. Με λίγα λόγια, συμμετοχική παρατήρηση σημαίνει πως ο ερευνητής ζει και εργάζεται στον τόπο τον οποίο θέλει να ερευνήσει για μεγάλο διάστημα. Προσπαθεί να συμμετέχει στην καθημερινότητα των κατοίκων και να κατανοήσει, μέσα από την προσωπική του εμπειρία, το τι σημαίνει να είναι κανείς Ποριώτης ή Ποριώτισσα. Ταυτόχρονα, συλλέγει μια μεγάλη ποικιλία πληροφοριών, από ιστορίες και αναμνήσεις, φωτογραφίες, αρχειακό υλικό και άρθρα από εφημερίδες, μέχρι και όνειρα, παραμύθια και τραγούδια, τα οποία θα του δώσουν μια σφαιρική εικόνα της ζωής στο νησί. Για το λόγο αυτό, ο Άρης Αναγνωστόπουλος θα περάσει ένα χρόνο στον Πόρο, από τον Απρίλιο του 2008.

 Προτομή του Δημοσθένη στην πόλη του Πόρου. Γ. Χαμηλάκης.Προτομή του Δημοσθένη στην πόλη του Πόρου. Γ. Χαμηλάκης.

Κύριος στόχος του εγχειρήματός μας είναι να κατανοήσουμε το πώς οι διάφορες ομάδες και κοινότητες που σχετίζονται με το χώρο (η τοπική κοινότητα, οι τουρίστες, το ενδιαφερόμενο κοινό που ξέρει το χώρο μόνο από δημοσιεύσεις ή το διαδίκτυο) προσλαμβάνουν και διαχειρίζονται τον αρχαιολογικό χώρο και το υλικό παρελθόν γενικότερα. Απώτερος στόχος μας είναι να ενσωματώσουμε την τοπική γνώση στην αρχαιολογική μέθοδο αφενός, και αφετέρου να επιτύχουμε μια στενότερη συνεργασία ανάμεσα στο ενδιαφερόμενο κοινό και τους αρχαιολόγους που ερευνούν το ιερό του Ποσειδώνα. Εσείς, το κοινό του Πόρου, με ενδιαφέρον στην αρχαιολογία και το αρχαίο παρελθόν, μπορείτε να μας βοηθήσετε να διαμορφώσουμε το πρόγραμμά μας. Επικοινωνήστε μαζί μας με τις απόψεις σας, τις ιδέες σας ή τις ιστορίες και τις αναμνήσεις σας από τον Πόρο και τη γύρω περιοχή. Ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα για τα παρακάτω: - τι γνωρίζετε για το ιερό του Ποσειδώνα και ποιες είναι οι απόψεις, οι ιδέες ή οι εντυπώσεις σας από το χώρο; - έχετε ακούσει ιστορίες, παραδόσεις ή θρύλους για το χώρο αυτό; - έχετε προτάσεις για το πώς μπορούμε να κάνουμε το χώρο πιο προσβάσιμο και ανοιχτό στο κοινό, ή για το πώς μπορούμε να ενσωματώσουμε την τοπική γνώση στον τρόπο που παρουσιάζεται ο χώρος και τα ευρήματά του; - είστε εκπαιδευτικός και ενδιαφέρεστε να συνεργαστείτε μαζί μας για να διαμορφώσουμε εκπαιδευτικά προγράμματα και επισκέψεις στο χώρο;

Αν μπορείτε να μας βοηθήσετε, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τον Άρη Αναγνωστόπουλο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: a.anagnostopoulos@soton.ac.uk